东干语原文据打字机所录原稿整理,汉字转写参考李福清(2011)并进行了订正,部分理解有所不同。段落划分与标点符号的使用原则上同原稿。汉字转写区分「他」与「她」;但「的」、「地」、「得」一律作「的」,不作区分。
Зэ фәсы, цунчянни дунхэниди лунвон ю сангы нүрни. Зыю сан нүр җонди тэходихын. Та ю җүнмый. Тади минзы җёди Җинляр. Нүзыму литу са сышон сан нүр җюсы ту йигы. Кәсы лунвонди җяфа җиндихын. Ю йи тян лунвон дазуә бодян, ба нүзыму хандо гынчян фынфуди фәди: “Бу җун ниму лондо хэнаншончи! Дансы ниму найигы бу тин вәди хуа, вә йидин бу жо!” Җемыйму данзы щёди йитян җю зэ лунгунни, нани ду бу ган чи. Таму бу ган дыйзуй фувон. Кәсы сан нүрди данзы да, фанчон бу җё тади фучин җыдо, зэ хэнаншон лондини. Нэ йи тян хили чили дафын, ба хэниди фи гуади чили филонли. Тянчи йиха чинди фанли вуйүн. Җинляр йигы жын мә җё сый җыдо, доли хэнаншон лонлэли. Та да йигы щёлўр шонли санли. Лў бонборниди цо, хуар җонди шызэ хо кан. Дафушонди фуер ба тян ду җәчўдини. Ён-ёр фичин зэ шыдунни, зэ фусоршон луан җёхуандини. Йүәлёнди җинҗыр йүә кан, йүә нэ кан. Нянчин гўнён гощинди фә бухагы ёнзы. Та щинни щёнди фәсы: “Сансонди җинҗыр кан бу ван. Замуди лунгун литу хощёнсы зуә банфонзыдини!” Җинляр йибян зудини, йибян щёндини. Җын зудини мынмынди йи тэ ту, канҗян җузы бячхади йигы базы мын. Та щищирди канли йи бян, вончян зули җибу, йи тин литу да ёнчиндини. Җинляр тинса, щян далигы “мыйхуа-санчинди” чүзы, эрхуэй далигы “люфи-гошанди” чүзы. Чин йин танди, ба лунвонди сан нүр тин гошинли. Та щинни фәди: “Җыгы тан ёнчинди ячдинсы ю цэщүәдигы чиннян.” Җинляр шу фуди бали мын, вон ли кан, мынмынди ёнчинди йнгы щян дуандёли. Җыгы чиннян сыщёнлн бантян занчелэ, фәсы: “Найигы хуэй тин йинди лэли?” Та зу чў фонлэ мёшон йи кан, за йүәлёнди гуон диха занди йигы гўнён. Кан тади мыймо, нянҗин хощёнсы зэ натар җянгуә; кан та занди ёнзы, хощёнсы чўли фиди лянхуар. Ба чиннян канди җондёли, бан зынзы фә бучў хуали. тади щинни җющёнсы җимо линлир сўни, хунлир фишон тянли, бу янчуан дэдэрди кандини. Гўнён шончян дали хуали, та вынди: “Эй чиннян, ниди щинмин җёгы са?” Чиннян хуэйдади: “Вә щин Җон, минзы җёгы Җонйү. Вә зэ җар җўдини. Гўшын йи жын. Фуму зо чүшыли. Вә йитян да цэхуә, хили да ёнчин. Нандый йүҗян ни йигы дундый чин йинди нүзы.” Луннү фәди: “Нандый ни җыгы хуэй да ёнчиндигы чиннян.” Лёнгы жын йүә щүан йүә ю йи. Лёнгыр динлигы жызы, байүә җунчю зэ туанйүан, Җонйү ё до хэбяншон, ё щин Җинляр чини. Җинляр ги Җонйү сунлигы бобый папар, щятян нын пи фу, дунтян нын җә хан. Таму эржын щүандо бан-ели, зыху луннү зули.
再說是,從前呢東海裏的龍王有三個女兒呢。只有三女兒長的太好的很。她又俊美。她的名字叫的金蓮兒1。女子們裏頭啥事上三女兒就是頭一個。可是龍王的家法緊的很2。有一天龍王打坐寶殿,把女子們喊到跟前吩咐3的說的:「不准你們浪到海岸上去!但是你們哪一個不聽我的話,我一定不饒!」姐妹們膽子小的一天就在龍宮裏,哪裏都不敢去。她們不敢得罪父王。可是三女兒的膽子大,泛常不叫她的父親知道,在海岸上浪的呢。那一天黑哩起哩大風,把海裏的水刮的起哩水浪哩。天氣一下青的翻哩4烏雲。金蓮兒一個人沒叫誰知道,到哩海岸上浪來哩。她打一個小路上哩山哩。路傍傍兒裏的草、花兒長的實在好看。大樹上的樹葉把天都遮住的呢。樣樣飛禽在石洞裏、在樹梢兒上亂叫喚著呢。月亮的景致兒越看越愛看。年輕姑娘高興的說不下個樣子。她心裏想的說是:「山上的景致兒看不完,咱們的龍宮裏頭好像是坐班房子的呢!」金蓮兒一邊走的呢,一邊想的呢。正走著呢猛猛的一抬頭,看見竹子邊下的一個笆子門。她細細兒的看哩一遍,往前走哩幾步,一聽裏頭打洋琴的呢。金蓮兒5聽煞,先打哩個「梅花三清」的曲子,二回打哩個「流水高山」的曲子。琴音彈的,把龍王的三女兒聽高興哩。她心裏說的:「這個彈洋琴的6嚴定是一個有才學的個青年。」金蓮兒手扶的笆籬們,往裏看,猛猛的洋琴的一個弦斷掉哩。這個青年思想的半天站起來,說是:「哪一個會聽音的來哩?」他走出房來瞄上一看,在月亮的光底下7站的一個姑娘。看她的眉毛,眼睛好像是在哪沓兒見過;看她站的樣子,好像是出哩水的蓮花兒。把青年看的張掉哩,半陣子說不出話哩。他的心就像是雞毛翎翎兒擻呢,魂靈兒飛上天哩,不言傳呆呆兒看的呢。姑娘上前搭哩話哩,她問的:「哎青年,你的姓名叫個啥?」青年回答的:「我姓張,名字叫個張羽。我在這兒住的呢。孤身一人。父母早去世哩。我一天打柴⽕,黑哩打洋琴。難得遇見你一個懂得琴音的女子。」龍女說的:「難得你這個會打洋琴的個青年。」兩個人越喧越有意。兩個兒定哩個日子,八月中秋再團圓,張羽要到海邊上,要尋金蓮兒去呢。金蓮兒給張羽送哩個寶貝帕帕兒,夏天能避暑,冬天能遮寒。他們二人喧到半夜裏,之後龍女走哩。
Цунҗинху, Җонйү йиванщи фи буҗуә, йи тян би йи тян пандо байүәнили. Та е бу хэпа сан го, лў йүан. Җонйү зугуә йигы сан, шон сан бава, ба та луйди шончи җе бушон щячи. Зуди кў ган шә цо, та зоҗянли йигы җёлўр, хали сан. Ха сандини, дуйҗян хынщезы шыту, фуму ба лў лан зули, зэ фулинни кә вончян зули, бу җыдо дахэ зэ натарни. Та хў кантинтуәли. Җонйү зудинни, йи җынзы дафын гуачелэ, йисы-санки ман тянди йүнцэ ба тян җәчўли. Фын ба фу җыҗызы гуагуәлэ-гуагуәчи, бэдини, нян канди тянчи да банли, йү ё щякэли. Җонйү бу гуан фын, йү, вон чян зудини, щинни җющён гуню җянли. Мынмынди тинҗян шандян, щёнлуй, вон ха йи кан канҗянлиги дахэ, щинни йиха гощинхали. Та до хэбян хуэй йи хуэй “вәди нэжын щё Җинляр!”
從今後,張羽一晚夕睡不著,一天比一天盼到八月裏哩。他也不害怕山高路遠。張羽走過一個山,上山扒挖,把他累的上氣接不上下氣。走的口乾舌燥,他找見哩一個小路,下哩山。下山的呢,兌見很些子石頭,樹木把路攔住哩,在樹林裏可往前走哩,不知道大海在哪沓兒呢。他胡看聽8脫哩。張羽走的呢,一陣子大風刮起來,一時三刻滿天的雲彩把天遮住哩。風把樹枝枝子刮過來刮過去,擺的呢,眼看天氣大變哩,雨也下開哩。張羽不管風,雨,往前走的呢,心裏就像滾油煎哩。猛猛地聽見閃電,響雷,往下一看看見哩個大海,心裏一下高興下哩。他到海邊會一會「我的愛人小金蓮兒!」
Җонйү канса, фын чуйди дахэниди филон фандини. Та вон чанту, хуту, зуәбян юбян йи кан, йи нян вон бу җян бянбяр. Бу җян Җинляр, Җонйү фәди: “за буҗян вәди нэжын щё Җинляр? Мәбисы та хунди, ба вәди чинфын дон фадинима? Мәбисы лолунвон хули бу щү та лян фанжын җе хунйүан? Мәбисы та ба замуди динхади жызы вонли? Мәбисы зэ лунгунни щёнли йүнхуа-фугуйли, бу йүанйи до жыиҗян? Мәбисы, та хэли щёнсыр бинли, бин до бу нын челэли?” Щёчлэ-щёчи, мә җўйи та вонди дахэ. Җонйү җуәмуди эрдуә худини, щин тёдини, нянҗин ду фали нили. Та на шу зыди хэфи хандини: “Хэфи, ни ги фә! Вәди нэжын зэ натарни? Хэфи-я, ни ги та фәги йн шын, Җонйү зэ җар йищин дын тадини!” Мәю чинфынди хэфи мә янчуан, филон гуншон зули. Җонйү ги гәҗя фәди: “Хэфи ба вәди бу җян нэжынди сычин бу гуан?” Җонйү таче ту вон тяншон йи кан, йүн е санли, тян е чинли, ман тянди щинщю минлонлонди. Та ба щинщю вынкэли: “Щинщю-я, чин-ни куэкуэди ги вә ба гундян җўди Җинляр җёги!” Кәсы щинщюму җочў та җи нянҗиндини, йинцысы таму бу хуэй фә хуа. Җонйүди щинни хуә җуәли, шу зыди щинщю мади тян. Та чочў хэян вон бый җю лян йигы зуйхан йиён фынфын-дяндянди йибян зудини, йибян кандини. Җонйү зудини, җүәдихади йигы шыту ба лў дончў, ба та бан доли. Та зыди шыту ма: “Ви шыму ни ба лў дончўли? Вә вын ни, лунвонди гундян зэ нанини? Гундянди мынкўр зэ нанини? Мын чо наму кэдини? Тамуди гундян ю дуәшо? Нагы гундянни җўди вәди нэжын щё Җинляр?” Җонйү вынди, шыту бу янчуан, та макэ шытули. Маби, хуэй ту вонху йи кан, хэнан вубянбяр, та зуәдо хэяншонли. Зуәли зуә, ю чилэ зутуәли. Җын зуди дўзы ю вә, ю кун, щинни ю пофан. Җонйү йищин щён зудо лунгунчини, кәсы буҗыдо. Та зуди-зуди фали, зу зуәдо хэяншон вон дахэтуәли. Хи чынчынди хэфи лян тян йиён. Зо будо нэжын бу хуэй хуан! Җонйү җуәмуди зущён хуншын мәю йидяр лилён, чонху дуанчиди лён нян люща луйлэли, шонщинди кўтуәли. Та кўдини лон, чун, хўбо ду җинли дунли, кўди фичин ду щин суанли. Хили кўдо бан-е, кўлэ-кўчи хуншын ду кў вантандёли.
張羽看煞,風吹的大海裏的水浪翻的呢。他往前頭,後頭,左邊右邊一看,一眼望不見邊邊兒。不見金蓮兒,張羽說的:「咋不見我的愛人小金蓮兒?莫必是她哄的,把我的情分當耍的呢嗎?莫必是老龍王吼哩不許她連凡人結婚緣?莫必是她把咱們的定下的日子忘哩?莫必是在龍宮裏享哩榮華富貴哩,不願意到人間?莫必是,她害哩相思兒病哩,病倒不能起來哩?」想來想去,沒主意他望的大海。張羽覺模的耳朵吼的呢,心跳的呢,眼睛都發哩黑哩。他拿手指的海水喊的呢:「海水,你給說!我的愛人在哪沓兒呢?海水呀,你給她說給一聲,張羽在這兒一心等她的呢。」沒有情分的海水沒言傳,水浪滾上走哩。張羽給個家說的:「海水把我的不見愛人的事情不管?」張羽抬起頭望天上一看,雲也散哩,天也晴哩,滿天的星宿明朗朗的。他把星宿問開哩:「星宿呀,請你快快地給我把宮殿住的金蓮兒叫給!」可是星宿們照著他擠眼睛的呢,因此是它們不會說話。張羽的心裏火著哩,手指的星宿罵的天。他朝著海沿往北就連一個醉漢一樣瘋瘋癲癲的一邊走的呢,一邊看的呢。張羽走的呢,腳底下一個石頭把他路擋住,把他絆倒哩。他指的石頭罵:「為什麼你把路擋住哩?我問你,龍王的宮殿在哪裏呢?宮殿的門口兒在哪裏呢?門朝哪麼開的呢?他們的宮殿有多少?哪個宮殿裏住的我的愛人小金蓮兒?」張羽問的,石頭不言傳,他罵開石頭哩。罵畢,回頭往後一看,海岸無邊邊兒,他坐到海沿上哩。坐哩坐,又起來走脫哩。正走的肚子又餓,又困9,心裏又頗煩。張羽一心想走到龍宮裏去呢,可是不知道。他走的走的乏哩,就坐到海沿上望大海脫哩。黑沈沈的海水連天一樣。找不到愛人不回還!張羽覺模的就像渾身沒有一點兒力量,長呼短氣10的兩眼流下淚來哩,傷心的哭脫哩。他哭的呢狼,蟲,虎豹都驚哩動哩,哭的飛禽都心酸哩。黑哩哭到半夜,哭來哭去渾身都哭軟癱掉哩。
Җыгы сыхур җиндунни лунгунни ди сан щёҗели. Та щёндо лян Җонйү фәхади җинтян җянмянни, йинви шон хуэй чўли лунгун зэ саншон лян Җонйү йүмян, зыху хуэй гунлэ җё лунвон канҗян вынди та: “Ни поди хэяншон зу сачили? Ни хуэли вәмуди гуйҗү, ни йидин до жынҗян зо хуанлуәли?” Бу дын Җинляр фә хуа, лолунвон чиди лян нян йүан зын, кэ ян матуәли: “Ниди шынсый бу дуй. Ни бый гуәли фувон ё сыщён фанҗянди сычин. Вә бусы ё нанвини. Ни шызэ дан да вутян.” Лунвон фәба, йи бэшу лэли сыгы лунбин занзэ лунвонди мянчянли. Лунвон фынфуди: “Куэ ба зыгы ёнү дэ гуэчи суәдо щизун җянмо личи!” Цунцы Җинляр ядо банфонзынили, кан буҗян жәту чў, жәту луә, йүә йүан, йүә бян, гуонсы тинҗян цуонзы вэтуди хэфи хуалалади щёншын. Җинлярди щинни җын юцухали. Та фәди: “Хынзыхын! Лунфу, лунму тэ хўдўди будун вә, до жынҗян чў җяжын. Та би вә җядо тянкунни чи, лынлын-чинчинди зуә шынщян чи. Тянкунни наю дадишон хо, вә пян ё до жынҗян чў лян Җонйү зуә фучи! Жызы ё доли, җыгы сыще Җонйү яндин зэ хэяншон дындини. Вә ё щён фонзы даҗю тани. Вә ба лунгун дахэ но йифан!” Кәче җыму сыщёндини, Мыйщёр янхуан сунди фанлэли. Җинляр ба щинниди вичү ги Мыйщёр фәли йи бян, зыху кә фәди: “Мыйщёр-я, ни кан вәму зымый җыму хо, ни ги вә щёнгы фонзы жё вә лян Җонйүди хунйүан сычин чындо йиданили.” Мыйщёр дайинли, та фәди: “Ни фә, замуҗя щён щён фонзыни?” Луннү фәди: “Ни тин вәди хуа. Ни ба санҗян бобый ту чўчи, йигысы тефәзы, ди эргысы йингуәзы, ди сангысы җинчянзы. Җы сангы бобый зэ лунгун йүаннини. Таму зэ йигы хун щащар литу җуондини. Хун щащар зэ лёншон дёдини. Ни дан ба нэгы сангы бобый тушон, ганҗин сундо хэяншон чи гиги Җонйү, җё та зэ нэтар дындини.” Мыйщёр тин ба, ба ту йи дян, дуй гўнён фәди: “Гўнён җў-я, вә йидин тин ни, җыгы бобый җюдо Җонйү чини. Ни фонщин, вә зун җё ниди сычин чынни.” Фәба Мыйщёр җуан хуэй шынлэ, манмар доли лунгун чянту йи кан, йи җин гунни бэди җюян, жын йичи ду зэ җар хәҗю гуә җунчюҗедини. Мыйщёрди шынзы йище лющин кугундянли, йи кан җунлёншон гуади йигы хун щяр. Гўнён фәди: “Ын, на санҗян бобый яндин зэ җыгы щящяр ли җуондини!” Чыншу Мыйщёр ба щящяр тихалэли. Тади щин ю тё, ю щихуан, ганҗин дабан хо җуонлигы щяннү доли хэбянли. Чочў филон вончян зудини, бу дуәди сыҗе доли хэяншонли.
這個時候驚動哩龍宮裏第三小姐哩。她想到連張羽說下的今天見面呢,因為上回出哩龍宮在山上連張羽遇面,之後回宮來叫龍王看見問的她:「你跑的海沿上做啥去哩?你壞哩我們的規矩,你一定到人間找歡樂去哩!不等金蓮兒說話,老龍王氣的兩眼圓睜,開言罵脫哩:「你的神色不對!你背過哩父王要思想凡間的事情。我不是要為難你。11你實在膽大無天!」龍王說罷,一擺手來哩四個龍兵站在龍王的面前哩。龍王吩咐的:「快把這個妖女帶過去鎖到西總監牢12裏去。」從此金蓮兒押到班房子裏哩,看不見日頭出,日頭落,月圓,月扁,光是聽見窗子外頭的海水嘩啦啦的響聲。金蓮兒的心裏真憂愁下哩。她說的:「恨只恨!龍父龍母太糊塗的不懂我,到人間处13嫁人。他逼我嫁到天空裏去,冷冷清清的做神仙去。天空裏哪有大地上好,我偏要到人間处14連張羽做夫妻。日子也到哩,這個時節張羽嚴定在海沿上等的呢。我要想方子搭救他呢。我把龍宮大海鬧一番。」可且這麼思想的呢,梅香兒丫環送的飯來哩。金蓮兒把心裏的委屈給梅香兒說哩一遍,之後可說的:「梅香兒呀,你看我們姊妹這麼好,你給我想個方子,叫我連張羽的婚緣事情成到一搭裏哩。」梅香兒答應哩,她說的:「你說,咋麼價想想方子呢?」龍女說的:「你聽我的話,你把三件寶貝偷出去,一個是鐵勺子,第二個是銀鍋子,第三個是金錢子。這三個寶貝在龍宮院裏呢,它們在一個紅匣匣兒裏頭裝的呢,紅匣匣兒在梁上吊的呢。你但把那個三個寶貝偷上,趕緊送到海沿上去給給張羽,叫他在那沓兒等的呢。」梅香兒聽罷,把頭一點,對姑娘說的:「姑娘主呀,我一定聽你,這個寶貝救到張羽去呢。你放心,我總叫你的事情成呢。」說罷梅香兒轉回身來,慢慢兒到哩龍宮前頭一看,一進宮裏擺的酒宴,人一起都在這喝酒過中秋節的呢。梅香兒的身子一斜,溜進空宮殿15哩,一看中梁上掛的一個紅匣兒。姑娘說的:「嗯,三件寶貝嚴定在這個匣匣兒裏裝著呢!」伸手梅香兒把匣匣兒提下來哩。她的心又跳又喜歡,趕緊打扮好裝哩個仙姑到哩海邊哩。照著水浪往前走的呢,不多時節到哩海沿上哩。
Мыйщёр хэян вончян зули бу йүан канҗянлигы щёхуәр фидини, лян хуонди суди, е ю незон. Мыйщёр чёчёрди жёли лёншын, кәсы мә дайин. Та пынли йи дапын фи додо Җонйүди тушонли, ба Җонйү җинщинлэли. Та чонтанли йи шын, фанлигы шынзы, нянҗин йи зын фәсы: “Нисы нани лэди щяннү? Лэ җю вэлэли?” Мыйщёр фәди: “Ни виса доли дахэ бяннили? Ба ниди кунан дуй вә фә йиха!” Җонйү фәди: “Зыйин вә зо лунвонди сан гўнён. Тасы вәди нэжын, мин җё Җинляр. Вә вын хэфи, хэфи бу дайин. Вын щинщю, щинщю бу дайин. Вә хан вынли шыту, шыту е бу дайин. Ба йиман вын гуәлэли, кәсы бу җыдо вәди нэжын зэ натарни. Вә дын сан, гуәфи шули дуәшоди щинку!” Җонйү фәди Мыйщёр е шонщин пофанли. Та фәди: “Чиннянжын, ни куэ занчелэ, вә нын җю ни, җё ни җян ниди нэжын щё Җинляр! Вә ги ни сун санҗян бобый, ни до хэбян бa җыгы гуә зычи, шу на җыгы тефәр ба фи вон гуәни ёба, җинчян фонзэ гуәни, гуә диха ба хуә җяшон, гуәниди фи йи жә, хэфи җю гунни, йисы-санки ни ба хэфи шоганни. до нэгы сыҗе лунвон шу бучў, яндин ба ниди нэжын сун чўлэни. Йи сун чўлэ, ни лян ниди Җинляр нын җянмян.” Мыйщёр ба хуа фәба, тынкун зули. Җонйү е тин хо, җю ба гуә зыдо хэбянни, на тефәр ба фи ёдо гуәни, ба җинчян фондо литу, җя хуә шотуәли. Та шодини, йи фәр, йи фәр ба хэфи вон гуәни ёдини. Гуәниди фи йи гун, хэниди фи е гункэли. Йи жынҗын хэниди фи вонха татуәли. Җонйүди җин йүә дали, та щүан ё фидини, щүан ма лунвондини: “Лолунвон ни ганҗин ба Җинляр ги вә сун чўлэ! Ни дан бу сун чўлэ, вә ба ниди дахэ шо йигы дизы чо тянни!”
梅香兒海沿往前走哩不遠看見哩個小伙兒睡的呢,臉黃的瘦的,也又孽障。 梅香兒悄悄兒的叫哩兩聲,可是沒答應。她捧哩一大捧水倒到張羽的頭上哩,把張羽驚醒來哩。他長嘆哩一聲,翻哩個身子16,眼睛一睜說是:「你是哪裏來的仙女?來救我來哩?」梅香兒說:「你為啥到哩大海邊裏哩?把你的苦難對我說一下!」張羽說的:「只因我找龍王的三姑娘。她是我的愛人,名叫金蓮兒。我問海水,海水不答應。問星宿,星宿不答應。我還問哩石頭,石頭也不答應。把一滿問過來哩,可是不知道我的愛人在哪搭兒呢。我登山過水受哩多少的辛苦!」張羽說的梅香兒也傷心頗煩哩。她說的:「青年人,你快站起來,我能救你,叫你見你的愛人小金蓮兒!我給你送三件寶貝,你到海邊把這個鍋支起,手拿這個鐵勺把水往鍋裏舀罷,金錢放在鍋裏,鍋底下把火架上,鍋裏的水一熱,海水就滾呢。一時三刻你把海水燒乾呢。到那個時節,龍王受不住,嚴定把你的愛人送出來呢。一送出來你連你的金蓮兒能見面。」梅香兒把話說罷,騰空走哩。張羽也聽好,就把鍋支到海邊裏,拿鐵勺把水舀到鍋裏,把金錢放到裏頭,架火燒脫哩。他燒的呢,一勺兒一勺兒把海水往鍋裏舀的呢。鍋裏的水一滾,海裏的水也滾開哩。一陣陣海裏的水往下塌脫哩。張羽的勁越大哩,他現舀水的呢,現罵龍王的呢:「老龍王你趕緊把金蓮兒給我送出來!你但不送出來,我把你的大海燒一個底子朝天呢!」
Лунгунни хан ю сангун дэ люйүан чишыэр дян, дусы фиҗин шы, йү шы җуонщюхади, сымян дусы җин җуан чихади чён, чёншон киди лун, чилин, фынхуон. Җы йи җыр лунвон җын зуәзэ дянлуй хә җю гощиндини, йи кан хэфи чили янли. Тади щин җин нян тё, ба җю ванванзы эрдо диха, ба хузы чуйчелэ по кў дама: “Нагы ба вәди санҗян бобый дошон зули!” Хуа мә фә ван, зы җян луизы лунсун хуонхуон-монмонди по җинлэ дахан фәди: “Бу холи, лунвон хэ литуди гунфи ба лунгунниди чён чун доли!” Лунвон йи тин щинни җили, ганҗин чуанха минлин ба мын гуанҗин, ба чуонзы дўчўли. Нян канди хэфи вонха йүә татуәли, Җонйүди данзы йүәщин дали. Та йихухуди17 щүан хан щүан фәди: “Хўдўди лолунвон, ни тин җун! Куэ сун чў ниди нүр сангўнён! Ни дан бу тин вәди хуа, вә ба ни шочын йүганзыни! Зэ фи литу бу нын җё ни чын вонни!” Хуа җён фә ван, Җонйү тин ли йи җын щён, хэфи мынмынди фынли лёнбангы, донҗунни шан чўлэли йигы чё, чё тушон занди лолунвон. Та ту тэче, ба шу йн җү зыди ги Җонйү фәди: “Хэ щин Җонди, ни зэ бә шо гуәли, ни бә шон җунзынли. Вәди нүр щү ги шынщянли. Та дон нённён чини. Ни зэ бә вонщёнли, вә ги ни гищер хо дунщи, хо бобый, сун щезы җин-йин дэ җынҗў-мано. Ни нади чи щён йибыйзыди фуфын, шу йибыйзыди йүнхуа-фугуй!” Лунвон фәба хуэйли гунли. Җонйү йи тин фәсы: “Вә бу шон ниди дон! Ниди гуйҗи дуә дуан хун вәни. Ниди җинзы йинзы бобый вә ду бу ё! Дан ё ниди нагы щё гўнённи!” Җўйи да дин, Җонйү кә җяхуә шотуәли. Йисасы куәниди фи лян хэ литуди фи гунтуәли. Җыгы сыҗе лунвон зэ гунни жанкэли, тади лопәзы дэ кўди шу лади лунвон чүан фәдини: “Вә чүан ни, ба нүр сунчүчи!” Лунвон тинли, бу гощин, щинни сылигы фонзы, фәди: “На Җонйүди бынсы, тасы йигы чүнжын, вә ги та дуәйү гищер чян, ба та хун йиха.” Лунвон фәба, да гунни чўлэ, зан за чётушон ги Җонйү фәди: “Җонйү ни тин, вә ги ни фә, ни куэ ба гуә бә шоли. Вә ба дахэ ги ни фын ийбан, ги ни хан гэ йигы җинлуандян, йинлуфон, вәди фи литуди чүаншы ги ни фын йибан, ни җыҗоншон. Җы бу ган вәди нүр чёнма? Җысы хощин чүанни. Ни щён йибыйзыди йүнхуа-фугуй, ни дан бущин, вә җю ги ни ще зыбый.” Җонйү йи тин, щинни кўли. Та ги лунвон фәди: “Лолунвон, ни тэ хўдўни. Ни җин-йин, чүаншы хун вә лэли. Вә бу шон ниди дон! Йи җў хуа вә фи ё ниди ди сан нүр! Ниди са дунщи вә ду бу ё!” Лунвон йи тин хули, мә янчуан хуэйту зули. Лунвон йи зу, Җонйү йи ба цэ, йи ба хуә кә шокэли. Нян канди хэфи вонха луәдини, фи нитуди дунщи җуәли монли. Йү бе хэгуэ ду җили, юди пашон нанлэ сэсыли, юди җон бонзыди фидёли, юди фибудун, побудун, йигы йигы луан цуан, луан по, луан цон. Җонйү бу җўди җя хуә, җы шоди хэфи вонха луәдини. Нян канди ба лунгун щянди чўлэли, лунвонди суннан-зыди йичи хантуәли. Таму ги лолунвон фәди: “Ни дайинса, ни дан бу дайин, ни лян вәму йичи зoённи!” Лолунвон җы шоди лян нян мохуани, тади кў ган шә цо, щинни фахуан, гынту мапа, подо чётушон ги Җонйү фәди: “Җонйү ни зэ бә шохуә. Вә ба нүр щү ги ни зуә шнинёнзы чи!” Җонйү ба хуә тинхали. Йишы-санки хэ җонли шонлэ. Юсы йи җён фи, шан шонлэли йидо җинчё, җинчёди йи тузы зэ хэнаншонни, да җинчёшон гуәлэли йнгы чәзы, тоди сыгы ма, доли хэнаншон занхали. Мыймоди гўнён хали чәзыли, Җонйү ганҗин шончян лачў Җинлярди шу, щё щищиди до йиданили. Таму эрви хуэй до Җонйүди җянили. Җы җюсы Җонйү җўхэди йи дуан шыншянди хуади гусы, суансы чүнхан Җонйү ба лолунвон җанбэли.
龍宮裏還有三宮六院帶七十二殿,都是水晶石,玉石裝修下的,四面都是金磚砌下的牆,牆上刻的龍,麒麟,鳳凰。這一陣兒18龍王正坐在殿內喝酒高興的呢,一看海水起哩煙哩。他的心驚眼跳,把酒碗碗子㧫19到地下,把鬍子吹起來破口大罵:「哪個把我的三件寶貝盜上走哩!」話沒說完,只見龍子龍孫慌慌忙忙的跑進來大喊說的:「不好哩,龍王海裏頭的滾水把龍宮裏的牆沖倒哩!」龍王一聽心裏急哩,趕緊傳下命令把門關緊,把窗子堵住哩。眼看的海水往下越塌脫哩,張羽的膽子越興大哩。他一回回的現喊現說的呢:「糊塗的老龍王,你聽准!快送出你的女兒三姑娘!你當不聽我的話,我把你燒成魚乾子呢!在水裏頭不能叫你稱王呢!」話將說完,張羽聽哩一陣響,海水猛猛的分哩兩半個,當中裏閃出來哩一個橋,橋頭上站的老龍王。他頭抬起,把手一舉指的給張羽說的:「嗐姓張的,你再叵20燒鍋哩,你叵傷眾人哩。我的女兒許給神仙哩。她當娘娘去哩。你再叵望想哩,21我給你給些兒好東西,好寶貝,送些子金銀帶珍珠瑪瑙,你拿的去享一輩子的福分,受一輩子的榮華富貴。」龍王說罷回哩宮哩。張羽一聽說是:「我不上你的當!你的詭計多端,哄我呢。你的金子銀子寶貝我都不要!單要你的那個小姑娘呢!」主意打定,張羽可架火燒脫哩。一霎時鍋裏的水連海裏的水滾脫哩。這個時節龍王在宮裏嚷開哩,他的老婆子帶哭的,手拉的龍王勸說的呢:「我勸你,把女兒送出去!」龍王聽哩,不高興,心裏思哩個方子,說的:「拿張羽的本事,他是一個窮人,我給他多餘給些兒錢,把他哄一下。」龍王說罷,打宮裏出來,站在橋頭上給張羽說的:「張羽你聽,我給你說,你快把鍋叵燒哩!我把大海給你分一半,給你還蓋一個金鑾殿,銀樓房,我的水裏頭的權勢給你分一半,你執掌上。這不趕我的女兒強嗎?這是好心勸你,你享一輩子的榮華富貴,你但不信,我就給你寫紙筆。」張羽一聽,心裏哭哩。他給龍王說的:「老龍王,你太糊塗呢。你金銀權勢哄我來哩。我不上你的當!一句話我非要你的第三女兒!你的啥東西我都不要!」龍王一聽吼哩,沒言傳,回頭走哩。龍王一走,張羽一把柴,一把火可燒開哩。眼看的海水往下落的呢,水裏頭的東西著哩忙哩。魚鱉海怪都急哩,有的爬上岸來曬死哩,有的長膀子的飛掉哩,有的飛不動,跑不動,一個一個亂竄,亂跑,亂藏。張羽不住的架火,直燒的海水往下落的呢。眼看的把龍宮顯的出來哩,龍王的孫男子弟一起喊脫哩。他們給龍王說的:「你答應煞,你但不答應,你連我們一起遭殃22呢!」老龍王直燒的兩眼冒花呢,他的口乾舌燥,心裏發慌,跟頭馬趴,跑到橋頭上給張羽說的:「張羽你再叵燒火,我把女兒許給你作新娘子去!」張羽把火停下哩。一時三刻海漲哩上來。又是一江水,閃上來哩一道金橋,金橋的一頭子在海岸上呢,打金橋上過來哩一個車子,套的四個馬,到哩海岸上站下哩。美貌的姑娘下哩車子哩,張羽趕緊上前拉住金蓮兒的手,笑嘻嘻的到一搭裏哩。他們二位回到張羽的家裏哩。這就是張羽煮海的一段神仙的話的故事,算是窮漢張羽把老龍王戰敗哩。
文本来源:
Җонщёнло (Җонтянхэ) 口授,M. Хасанов 打字机录入,1959 年,伏龙芝(今比什凯克)。(查看原稿)
俄语译文参见:
Рифтин, Б. Л.; Хасанов, М.; Юсупов, И. (1977). Дунгански народные сказки и предания. Москва: Главная редакция восточной литературы.
– No. 4: Чжон Юй кипятит море.
汉语译文参见:
李福清[Рифтин, Б. Л.]; et al. (2011). 东干民间故事传说集. 上海: 上海文艺出版社.
– No. 8:张羽煮海。
注释
- 原稿作 Җиляр。 ↩︎
- 原稿作 җиндихы。 ↩︎
- 原稿作 фуфуди。 ↩︎
- 原稿作 ванли。 ↩︎
- 原稿作 Җиляр。 ↩︎
- 原稿作 ёчинди。 ↩︎
- 原稿作 лиха。 ↩︎
- 原稿疑作 кантин。李福清(2011)作「寻」。 ↩︎
- 原稿作 кон。 ↩︎
- 原稿疑作 чонху дуанчи。李福清(2011)作「长呼短吁」。 ↩︎
- 李福清(2011)缺此句。 ↩︎
- 原稿作 щизун җянмо,所指不详,可能为 щи зун-җянло 之误。李福清(2011)作「(班房子)」 ↩︎
- 原稿疑作 чў,李福清(2011)作「去」 ↩︎
- 同上,原稿疑作 чў,李福清(2011)作「去」 ↩︎
- 原稿作 кугундянли。 ↩︎
- 原稿作 шынзә。 ↩︎
- 原稿作 йихухуди。 ↩︎
- 原稿作 җы。 ↩︎
- 意同「扔」。 ↩︎
- 意同「别」,下同。 ↩︎
- 李福清(2011)缺以上三句。 ↩︎
- 原稿作 заённи,李福清(2011)作「咋样」。 ↩︎



留下评论